Natuurlijk mag u zich gerust beelden snijden, van alles op aarde of in de hemel. Verboden is alleen om ooit op te houden met snijden, opdat het beeld nooit gesneden zal zijn.

Hoe kunt u, de resultaten van uw onderzoek in de hand, uitgevoerd met instrumenten die u nota bene van de Almachtige God zelf hebt gekregen en waarvan Hij bepaalt wat u ermee ziet, beweren dat Hij niet bestaat!

Tot het einde der tijden kunt u doormodderen op uw hopeloze zoektocht der wetenschap. U zoekt niet Hem, u zoekt Hem slechts te ontkennen. Begrijpt u dan niet dat God zich voor u verbergt? Zalig zijn zij die niet zien en toch geloven.”

En ja, ik weet wel dat die verschrikkelijke dingen zich ergens werkelijk afspelen, en dat ik het moment van sterven ook zelf nog ga beleven, of de dood van een vriend. Maar hoe en waarom onttrekt zich aan mijn blik en daardoor kan ik er niet bang voor zijn. Ik heb alleen de wereld om me heen, waar zich eigen gebeurtenissen afspelen. Meestal is er hier geen dood te bekennen, dat is maar beeld en fantasie.

De werkelijkheid van de dood bestaat uit een lijk. Een levenloos lichaam, waarvan je onherroepelijk moet erkennen dat je er onlangs nog feest mee vierde, je sprak ertegen, het lachte en maakte zijn kleine gebaren, jullie hadden plezier. Datzelfde lichaam ligt hier nu als lijk. Dan zakt je de moed in de schoenen en ik kon geen stap meer verzetten.

‘Hij ziet er echt niet eng uit’, zo verzekerde ons de begrafenisondernemer terwijl we langs hem liepen naar onze vriend. Hij kreeg gelijk, het was niet eng. Het was een lijk, waarvan de uitdrukkingloosheid me diep schokte. Dat lijk was mijn ontmoeting met de dood.

Dood is de rug van mijn broer, die ik te zien kreeg terwijl de ondernemers bezig waren hem op hun brancard te leggen, waarvoor ze hem even op zijn zij moesten zetten. Zijn rug was donker. Ik keek naar zijn bloed, dat zonder de stuwing van het hart alleen nog de zwaartekracht gehoorzaamde en het laagste punt had opgezocht. Daar stond het stil, als een gigantische blauwe plek.

Dat zien, dat is fysieke dood.

Ik geloof dat het na mijn dood afgelopen is met mij.
Ik geloof dat niets of niemand zich om mij bekommert.
Ik ben alleen, samen met alles om mij heen.
Dat is meer dan een afwijzing van de christelijke god.

Die god heeft er niets mee te maken. Ik ga op zoek naar mijn eigen.

Een paar jaar later ging dat al wat beter, toen zaten diezelfde wolven me alleen nog achterna als ik van de wc terug naar mijn bed rende. Dan moest ik onder de dekens liggen voordat het water was uitgespoeld, anders zou de troep hongerige roofdieren zich op mij storten.

Gelukkig kregen ze daar nooit de kans voor, want ik nam geen risico’s. Ik wist precies wat ik doen moest en waar ik op moest letten. Op de oude spoelbak bijvoorbeeld, waarvan het mechanisme door de jaren heen de nodige gebruiksaanwijzingen had opgelopen. Vreemden in ons huis hadden er steevast moeite mee, maar ik had de techniek perfect in de armen. Je moest zonder enige aarzeling een soepele ruk geven aan het koord, zodat de hefboom, die zowat tegen het plafond zat, genoeg vaart kreeg. Maar je moest weer loslaten voordat diezelfde hefboom zijn laagste punt had bereikt, zodat het mechaniek niet werd geforceerd. Dan werd je zonder mankeren beloond met een stortvloed aan water die door de lange pijp de in wc spoelde. Voordat ik naar het touw greep stond ik helemaal klaar voor de start, met de klink van de deur al in mijn hand. Zo gauw het water begon te vallen, haalde ik vliegensvlug de deur van het slot, zwaaide hem open en zocht ik met mijn rappe handen en voeten, die elke oneffenheid, elke hoek en elk houvast precies kenden, vliegensvlug een goed heenkomen onder mijn warme dekens.

Dat is overgegaan, in mijn puberteit hoefde ik echt niet meer te vluchten voor een denkbeeldige roedel. Maar het donker begon ik pas echt te ontdekken toen ik een jaar of 16 was en ik ‘s avonds de hond uitliet, in steeds groter wordende cirkels om ons huis. Ik vond het heerlijk om met dat beest te lopen. Zijn gezelschap was altijd goed en wandelen een stuk prettiger dan binnen zitten. Ik verkende de straten die ik al zo goed kende van overdag, en zo kwam ik ook langs het wandelpark. Steeds als ik er nu kom verbaas ik me erover hoe klein dat eigenlijk is, zoals alles in mijn geboortedorp me tegenwoordig als klein en onbenullig voorkomt. Maar toentertijd was het gigantisch, en vooral achterin had je grote donkere stukken die ik met mijn angst voor duisternis altijd had gemeden. Maar met mijn hond als beschermer durfde ik erin. Die eerste keer liep ik snel, zonder al te opzichtig om me heen te kijken, maar met al mijn zintuigen tot het uiterste ingespannen. Later steeds zorgelozer, tot ik er ook zonder hond, met mijn handen in mijn zakken, doorheen liep. Ik heb er nooit iemand ontmoet. Het enige wat ik er tegenkwam waren de idioten en monsters van mijn eigen fantasie, die inderdaad overal in het struikgewas en achter de bomen rondhingen. Die neem ik op de koop toe, en daarmee is het donker voor mij een waar paradijs geworden dat ik altijd weer opzoek.

Die lijn kan ik direct doortrekken naar mijn hoogtevrees, waarmee ik onweerstaanbaar elke toren en berg moet beklimmen. Als ik dan de torendeur uitkom vanaf de wenteltrap, dan druk ik me zo dicht mogelijk tegen de muur. De ruimte om me heen is overweldigend, het licht en de lucht, nergens om me heen een vast punt waarop ik me kan oriënteren, ik kan mijn evenwicht nauwelijks houden en er komt een bijna onbedwingbare nijging in me naar boven om me over de rand te werpen. Ook een berg loop ik onverschrokken omhoog, het is makkelijk om moedig te zijn op de glooiende voet. Maar ik keer op mijn schreden terug als het pad smaller wordt op een steeds steiler wordende helling, als het ineens doodloopt op een afgrond en ik alleen maar over een vrijwel verticale wand naar boven moet klimmen om verder te komen, als ik over stenen moet klauteren met ver onder me de gletsjer, waarop ik te pletter zal vallen als ik nu een voet verkeerd zet. Ik ga door, al doe ik het in mijn broek van angst, staat mijn mond vertrokken en mijn ogen wijd open, ademen gaat in snelle stoten en mijn hart heeft het op een rennen gezet. Maar ik kom boven en in die roes sta ik dan ineens veilig uit te kijken over het landschap. Zelden heb ik me zo opgewonden en uitgelaten gevoeld als boven op die berg. Ik had me op het pad erheen een verschrikkelijke dood voorgesteld, maar ik ben er zonder klagen of zeuren langsheen gelopen.

Intussen weet ik dat fantasie en werkelijkheid strikt gescheiden zijn. De werkelijkheid heerst buiten mij, mijn fantasie van binnen. Alleen in mijn ogen vermengen ze zich met elkaar, en spiegelen ze me allerlei beelden voor. In het donker en in de hoogte heb ik geleerd dat je gerust bang mag zijn van de gruwelvoorstellingen, maar dat je ze niet hoeft te vermijden. Ze maken het leven zoveel kleurrijker.

En zo heb ik ook de dood opgezocht en meegenomen in mijn beelden van mijn wereld, fantasie en werkelijkheid. Dood is daar een angstaanjagend maar gewaardeerd onderdeel van.

Ik denk dat ze ongelijk hebben. Ik geloof dat de dood bij het leven hoort, dat het leven zelfs niet zonder kan.

En een geloof, dat is een eigenaardig ding.

Een paar dagen later, bij de begrafenis, bleek het vooral betrekking te hebben op mijn moeder, en via haar toch op mij. Ze had een onbenaderbaar verdriet, ontroostbaar was ze. Ik kon er alleen maar geschokt naar kijken. Na de festiviteiten stopte ze dat verdriet ook nog eens diep weg, omdat het haar anders onmogelijk was om voor haar kinderen te zorgen. Ik ging daarin mee en dat werkte, want zolang het voor mij onzichtbaar was hoefde ik er niet aan te denken. Zo kon ik er keurig omheen leven in mijn eigen wereldje. Ik heb er nauwelijks last van gehad.

Ik was onaangedaan, maar toch verminkt. Het is vast geen toeval dat ik me geen raad wist met de mensen om me heen, en dat ik liever spelletjes speelde in mijn hoofd dan met andere kinderen. Ik ben er een eenzame figuur door geworden. Maar ik ben niet de enige in ons omvangrijke gezin die getraumatiseerd werd. Al dat zwijgen, dat mij op dat moment zo weldadig in de oren klonk, bleek voor de anderen oorverdovend. Intussen hebben mijn broers en zussen me duidelijk gemaakt dat we al die jaren in een familie hebben geleefd die vlak achter elkaar twee leden is kwijtgeraakt, en waarin met vrijwel geen woord daarover werd gesproken. Pas toen iedereen ruimschoots volwassen was, ik toch zeker al een jaar of 27, barstte de bom, ergens in een groot huis in de Ardennen waar we met de hele familie een gezellig lang weekend doorbrachten.

Het werd een stevige scheld- en huilpartij, waarbij vrijwel iedereen beledigd raakte. Behalve ik. Ik was het centrum van mijn eigen universum. Daarbij vergeleken was het echte leven maar een chaos van door elkaar pratende mensen, wiens verhalen, hoe logisch ze ieder voor zich ook klonken, zich met geen mogelijkheid lieten smeden tot een coherent geheel, vooral niet omdat ik het meeste wat ze zeiden direct weer vergat als ik het relaas van de volgende aanhoorde. De enige quote die me nog woordelijk bijstaat werd uitgesproken door mijn schoonbroer, godbetert over zijn eigen vader. “Mijn vader ging met ons voetballen”, dat zei hij, alsof de onze een slechtere vader was geweest omdat hij dat had nagelaten.

Na dat weekend lag de façade van onze familie aan diggelen, en dat was maar goed ook. Het werd er een stuk gezelliger op.

Maar met de dood had al die commotie niets van doen. Mijn familie is onderdeel van mijn leven. De dood onderzocht ik alleen in mijn gedachten, als onmisbaar onderdeel van mijn grotere denkbeelden. Want theoretiseren deed ik graag en veel. Daar vond ik de kapstokken waar ik mijn leven aan kon laten bungelen, het was mijn houvast in de maelström om me heen, waarin ik een beetje onbeholpen meekolkte.

Het begon allemaal met een buitengewoon onaangedane man die uitgebreid op tv mocht vertellen over zijn overtuiging dat machines binnen afzienbare tijd microscopisch klein zullen worden. Zo klein zelfs, dat we ze in onze bloedbaan kunnen injecteren, van waaruit ze ons gezond gaan houden. Over een jaar of 25 zal dat gangbaar zijn. Maar ook voor wie nu leeft is er hoop, niemand hoeft meer bang te zijn voor de dood. Want de technieken waarmee we levens kunnen verlengen worden steeds beter en geavanceerder. Onze levensverwachting wordt steeds hoger, schuift steeds sneller voor ons uit, en wie zich nu al een beetje in acht neemt, geen gekke dingen doet, die kan erop rekenen dat die levensverwachting binnenkort sneller zal oplopen dan hij ouder wordt. Dat is nog eens een geruststellende gedachte.

Een andere profeet, een echte, met een lange baard, gooide het op de regeneratieve geneeskunde. Daarmee kunnen we het knagen aan ons lichaam tegengaan, van ziekten en ouderdom. Hebben we die eenmaal uitgeschakeld, dan blijft er geen doodsoorzaak meer over. Er is dus geen enkele reden om te sterven, mits je niet door de bliksem wordt getroffen.

In weer een ander programma sprak een Nederlandse futuroloog, die ons ook weer onnatuurlijk hoge leeftijden voorspiegelde. Langer leven is een onvermijdelijke ontwikkeling, zo luidde zijn optimistische overtuiging, maar hij waarschuwde wel voor een paar beren op de weg. Zo moeten we, voordat we onbezorgd stokoud gaan worden, ook even denken aan de mensen in de derde wereld. Die moeten ook toegang krijgen tot de technologie, anders wordt de scheiding tussen arm en rijk al te schrijnend. Een nog groter obstakel is het langer werken, want nu al is het bijna onmogelijk om de AOW-leeftijd met anderhalf jaar op te schroeven. En als we niet meer dood gaan, dan moet die leeftijd met tientallen jaren, zo niet honderden jaren omhoog, wie weet wordt pensioen helemaal afgeschaft, iets waar de vakbonden zich niet zonder slag of stoot bij zullen neerleggen. Maar gelukkig hoeft niemand zich zorgen te maken over de overbevolking, zo verzekerde deze man zijn gehoor. Mensen zullen als vanzelf minder vaart zetten achter het maken van kinderen. Het geboortecijfer gaat drastisch omlaag.

Ik haat hen en hun voorspellingen, vooral omdat ze best eens gelijk konden krijgen. Want laat die geleerden maar schuiven, die willen altijd richting de grenzen van hun kunnen, en er staan overal anderen klaar om de stokjes over te nemen. Als ze het eenmaal voor elkaar krijgen om die robotjes echt zo klein te maken dat ze de problemen in ons lichaam gaan oplossen, en ze sluiten die techniek steeds naadlozer aan op de regeneratieve kunsten, dan ligt er al snel een leeftijd van 200 op de loer.

Ik ben nog niet eens op een kwart!